Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τα όπλα, αλλά η εξουσία.
Μπροστά σε ένα ιστορικό αδιέξοδο που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε αδιανόητο βρίσκεται η Ευρώπη…
Η επιστροφή του Donald Trump στο προσκήνιο έχει προκαλέσει πανικό στις Βρυξέλλες, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνειδητοποιούν ότι η αμερικανική στρατιωτική προστασία δεν είναι πλέον δεδομένη.
Το μέχρι πρότινος απορριφθέν σχέδιο για τον «Ευρωστρατό» επανέρχεται μετ’ επιτάσεως στο τραπέζι.
Όμως πίσω από τις βαρύγδουπες δηλώσεις περί «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας» κρύβεται μια ζοφερή πραγματικότητα: η Ευρώπη δεν μπορεί ούτε να συμφωνήσει ποιος θα διοικεί έναν τέτοιο στρατό, ούτε ποιος θα τον πληρώνει, ούτε τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή το οικοδόμημα της ΕΕ αρχίσει να διαλύεται.
Την πιο σκληρή παρέμβαση έκανε ο επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, Ναύαρχος Giuseppe Cavo Dragone, ο οποίος χαρακτήρισε ουσιαστικά «ανοησία» την ιδέα ενός πανευρωπαϊκού στρατού.
Όπως τόνισε μετά τη σύνοδο των αρχηγών Γενικών Επιτελείων του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη διαθέτει ήδη εθνικούς στρατούς και ούτε καν η ίδια η Συμμαχία δεν λειτουργεί με έναν πραγματικά ενιαίο στρατό.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η πολιτική φαντασίωση συγκρούεται με τη στρατιωτική πραγματικότητα.
Ωστόσο, οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης συνεχίζουν να πιέζουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο Emmanuel Macron επαναφέρει συστηματικά το όραμα μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως ο νέος Charles de Gaulle της Γαλλίας — ο ηγέτης που θα απελευθερώσει την Ευρώπη από την αμερικανική εξάρτηση.
Το πρόβλημα όμως είναι βαθύτερο και αγγίζει τα θεμέλια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ευρώπη φοβάται ότι οι ΗΠΑ θα την εγκαταλείψουν
Η πίεση που ασκεί ο Trump προς τους Ευρωπαίους συμμάχους έχει προκαλέσει σοκ στα ευρωπαϊκά επιτελεία.
Οι απειλές περί περιορισμού της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ και η απαίτηση για τεράστια αύξηση των αμυντικών δαπανών έχουν δημιουργήσει αίσθημα ανασφάλειας χωρίς προηγούμενο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η πιθανότητα απόσυρσης αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου για ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταλαβαίνουν ότι, χωρίς τις ΗΠΑ, οι στρατιωτικές τους δυνατότητες παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Ο πολιτικός αναλυτής Vsevolod Shimov προειδοποιεί ότι η Ευρώπη έχει μάθει επί δεκαετίες να λειτουργεί κάτω από την «αμερικανική ομπρέλα» και αδυνατεί πλέον να σταθεί αυτόνομα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας ενιαίος στρατός θα απαιτούσε κάτι που σήμερα δεν υπάρχει: πλήρη στρατηγική ανεξαρτησία και κεντρική πολιτική εξουσία.
Και εδώ ακριβώς ξεκινά ο εφιάλτης.
Ποιος θα διοικεί τον «Ευρωστρατό»;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τα όπλα, αλλά η εξουσία.
Η δημιουργία ενός ενιαίου στρατού θα σήμαινε πρακτικά μεταφορά κυριαρχίας από τα εθνικά κράτη σε ένα υπερεθνικό κέντρο αποφάσεων στις Βρυξέλλες.
Πολλές κυβερνήσεις δεν είναι διατεθειμένες να το αποδεχθούν.
Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως ένας εύθραυστος συμβιβασμός διαφορετικών συμφερόντων.
Ένας κοινός στρατός θα απαιτούσε ενιαία εξωτερική πολιτική, κοινό στρατηγικό δόγμα και —κυρίως— κοινή πολιτική βούληση για πόλεμο.
Αυτή, όμως, η βούληση δεν υπάρχει.
Οι χώρες της ΕΕ διαφωνούν σχεδόν στα πάντα: από τη Ρωσία και την Ουκρανία μέχρι τη μετανάστευση, την οικονομία και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Το ερώτημα λοιπόν γίνεται εκρηκτικό: Αν δεν μπορούν να συμφωνήσουν για τους προϋπολογισμούς και τις κυρώσεις, πώς θα συμφωνήσουν για στρατιωτικές επιχειρήσεις και αποστολή στρατευμάτων;
Το πλέον ανατριχιαστικό σενάριο αφορά το ενδεχόμενο μελλοντικής αποσύνθεσης της ίδιας της ΕΕ.
Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι σε περίπτωση βαθιάς πολιτικής κρίσης, ένας κοινός στρατός θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πεδίο σύγκρουσης για τον έλεγχο οπλικών συστημάτων, υποδομών και διοικήσεων — κάτι που θυμίζει επικίνδυνα τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Το ερώτημα ακούγεται πλέον ανοιχτά σε ευρωπαϊκούς κύκλους: Τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή χώρες όπως η Πολωνία ή η Γερμανία απαιτήσουν πλήρη εθνικό έλεγχο των ενόπλων δυνάμεών τους;
Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει τεράστια και αυτό καθιστά το σχέδιο ενός «Ευρωστρατού» περισσότερο εφιαλτικό παρά ρεαλιστικό.
Η Ουκρανία αλλάζει τα πάντα
Παρά τις αντιφάσεις, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιταχύνει δραματικά τη στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης.
Η Γερμανία αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες της, με τον προϋπολογισμό της Bundeswehr να εκτοξεύεται στα 108 δισ. ευρώ έως το 2026.
Πρόκειται για ιστορική ανατροπή, καθώς το Βερολίνο επανεξοπλίζεται με ρυθμούς που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητοι.
Η Ευρώπη επενδύει πλέον μαζικά σε πυρομαχικά, drones, αντιαεροπορικά συστήματα και νέες στρατιωτικές υποδομές.
Παράλληλα, σε αρκετές χώρες επανέρχεται ακόμα και η συζήτηση για υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται ότι η νέα εποχή απαιτεί κοινωνίες προετοιμασμένες για σύγκρουση.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Vladimir Sapunov προειδοποιεί ότι το πρώτο πραγματικό βήμα προς έναν ευρωπαϊκό στρατό ίσως είναι η δημιουργία κοινών στρατιωτικών αποστολών στην Ουκρανία, μέσω ενός «συνασπισμού των προθύμων».
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο μεγαλύτερος φόβος.
Αν η Ουάσινγκτον συνεχίσει να αποστασιοποιείται από το ΝΑΤΟ, οι Ευρωπαίοι ενδέχεται να επιχειρήσουν τη δημιουργία αυτόνομων στρατιωτικών δομών με ταχύτητα που μέχρι σήμερα φαινόταν αδιανόητη.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη δείχνει να επιχειρεί να οικοδομήσει έναν ενιαίο στρατό χωρίς ενιαίο κράτος, χωρίς κοινή πολιτική ηγεσία και χωρίς πραγματική κοινωνική συναίνεση.
Και αυτό ίσως αποδειχθεί η πιο επικίνδυνη συνταγή αποσταθεροποίησης για την ήπειρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Η επιστροφή του Donald Trump στο προσκήνιο έχει προκαλέσει πανικό στις Βρυξέλλες, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνειδητοποιούν ότι η αμερικανική στρατιωτική προστασία δεν είναι πλέον δεδομένη.
Το μέχρι πρότινος απορριφθέν σχέδιο για τον «Ευρωστρατό» επανέρχεται μετ’ επιτάσεως στο τραπέζι.
Όμως πίσω από τις βαρύγδουπες δηλώσεις περί «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας» κρύβεται μια ζοφερή πραγματικότητα: η Ευρώπη δεν μπορεί ούτε να συμφωνήσει ποιος θα διοικεί έναν τέτοιο στρατό, ούτε ποιος θα τον πληρώνει, ούτε τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή το οικοδόμημα της ΕΕ αρχίσει να διαλύεται.
Την πιο σκληρή παρέμβαση έκανε ο επικεφαλής της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, Ναύαρχος Giuseppe Cavo Dragone, ο οποίος χαρακτήρισε ουσιαστικά «ανοησία» την ιδέα ενός πανευρωπαϊκού στρατού.
Όπως τόνισε μετά τη σύνοδο των αρχηγών Γενικών Επιτελείων του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη διαθέτει ήδη εθνικούς στρατούς και ούτε καν η ίδια η Συμμαχία δεν λειτουργεί με έναν πραγματικά ενιαίο στρατό.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η πολιτική φαντασίωση συγκρούεται με τη στρατιωτική πραγματικότητα.
Ωστόσο, οι πολιτικές ηγεσίες της Ευρώπης συνεχίζουν να πιέζουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Ο Emmanuel Macron επαναφέρει συστηματικά το όραμα μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως ο νέος Charles de Gaulle της Γαλλίας — ο ηγέτης που θα απελευθερώσει την Ευρώπη από την αμερικανική εξάρτηση.
Το πρόβλημα όμως είναι βαθύτερο και αγγίζει τα θεμέλια της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ευρώπη φοβάται ότι οι ΗΠΑ θα την εγκαταλείψουν
Η πίεση που ασκεί ο Trump προς τους Ευρωπαίους συμμάχους έχει προκαλέσει σοκ στα ευρωπαϊκά επιτελεία.
Οι απειλές περί περιορισμού της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ και η απαίτηση για τεράστια αύξηση των αμυντικών δαπανών έχουν δημιουργήσει αίσθημα ανασφάλειας χωρίς προηγούμενο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Η πιθανότητα απόσυρσης αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου για ολόκληρη την Ευρώπη.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταλαβαίνουν ότι, χωρίς τις ΗΠΑ, οι στρατιωτικές τους δυνατότητες παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες.
Ο πολιτικός αναλυτής Vsevolod Shimov προειδοποιεί ότι η Ευρώπη έχει μάθει επί δεκαετίες να λειτουργεί κάτω από την «αμερικανική ομπρέλα» και αδυνατεί πλέον να σταθεί αυτόνομα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας ενιαίος στρατός θα απαιτούσε κάτι που σήμερα δεν υπάρχει: πλήρη στρατηγική ανεξαρτησία και κεντρική πολιτική εξουσία.
Και εδώ ακριβώς ξεκινά ο εφιάλτης.
Ποιος θα διοικεί τον «Ευρωστρατό»;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τα όπλα, αλλά η εξουσία.
Η δημιουργία ενός ενιαίου στρατού θα σήμαινε πρακτικά μεταφορά κυριαρχίας από τα εθνικά κράτη σε ένα υπερεθνικό κέντρο αποφάσεων στις Βρυξέλλες.
Πολλές κυβερνήσεις δεν είναι διατεθειμένες να το αποδεχθούν.
Η σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί ως ένας εύθραυστος συμβιβασμός διαφορετικών συμφερόντων.
Ένας κοινός στρατός θα απαιτούσε ενιαία εξωτερική πολιτική, κοινό στρατηγικό δόγμα και —κυρίως— κοινή πολιτική βούληση για πόλεμο.
Αυτή, όμως, η βούληση δεν υπάρχει.
Οι χώρες της ΕΕ διαφωνούν σχεδόν στα πάντα: από τη Ρωσία και την Ουκρανία μέχρι τη μετανάστευση, την οικονομία και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Το ερώτημα λοιπόν γίνεται εκρηκτικό: Αν δεν μπορούν να συμφωνήσουν για τους προϋπολογισμούς και τις κυρώσεις, πώς θα συμφωνήσουν για στρατιωτικές επιχειρήσεις και αποστολή στρατευμάτων;
Το πλέον ανατριχιαστικό σενάριο αφορά το ενδεχόμενο μελλοντικής αποσύνθεσης της ίδιας της ΕΕ.
Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι σε περίπτωση βαθιάς πολιτικής κρίσης, ένας κοινός στρατός θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πεδίο σύγκρουσης για τον έλεγχο οπλικών συστημάτων, υποδομών και διοικήσεων — κάτι που θυμίζει επικίνδυνα τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Το ερώτημα ακούγεται πλέον ανοιχτά σε ευρωπαϊκούς κύκλους: Τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή χώρες όπως η Πολωνία ή η Γερμανία απαιτήσουν πλήρη εθνικό έλεγχο των ενόπλων δυνάμεών τους;
Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει τεράστια και αυτό καθιστά το σχέδιο ενός «Ευρωστρατού» περισσότερο εφιαλτικό παρά ρεαλιστικό.
Η Ουκρανία αλλάζει τα πάντα
Παρά τις αντιφάσεις, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει επιταχύνει δραματικά τη στρατιωτικοποίηση της Ευρώπης.
Η Γερμανία αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές δαπάνες της, με τον προϋπολογισμό της Bundeswehr να εκτοξεύεται στα 108 δισ. ευρώ έως το 2026.
Πρόκειται για ιστορική ανατροπή, καθώς το Βερολίνο επανεξοπλίζεται με ρυθμούς που πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητοι.
Η Ευρώπη επενδύει πλέον μαζικά σε πυρομαχικά, drones, αντιαεροπορικά συστήματα και νέες στρατιωτικές υποδομές.
Παράλληλα, σε αρκετές χώρες επανέρχεται ακόμα και η συζήτηση για υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται ότι η νέα εποχή απαιτεί κοινωνίες προετοιμασμένες για σύγκρουση.
Ο στρατιωτικός αναλυτής Vladimir Sapunov προειδοποιεί ότι το πρώτο πραγματικό βήμα προς έναν ευρωπαϊκό στρατό ίσως είναι η δημιουργία κοινών στρατιωτικών αποστολών στην Ουκρανία, μέσω ενός «συνασπισμού των προθύμων».
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ο μεγαλύτερος φόβος.
Αν η Ουάσινγκτον συνεχίσει να αποστασιοποιείται από το ΝΑΤΟ, οι Ευρωπαίοι ενδέχεται να επιχειρήσουν τη δημιουργία αυτόνομων στρατιωτικών δομών με ταχύτητα που μέχρι σήμερα φαινόταν αδιανόητη.
Το πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη δείχνει να επιχειρεί να οικοδομήσει έναν ενιαίο στρατό χωρίς ενιαίο κράτος, χωρίς κοινή πολιτική ηγεσία και χωρίς πραγματική κοινωνική συναίνεση.
Και αυτό ίσως αποδειχθεί η πιο επικίνδυνη συνταγή αποσταθεροποίησης για την ήπειρο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών